Zeka tanımı tam olarak yapılamamış, farklı çalışma alanlarına konu edilmiş, hakkında çeşitli tezlerin ortaya atıldığı bir kavramdır. Kısaca birçok zihinsel yeteneğin bir araya gelerek canlının çevresi, diğer canlılar, bilgi ile bağ kurmasıdır.

Zekanın yaşa göre farklı gelişim dönemleri geçirdiği kabul edilir. Buna göre zeka en çok doğumdan sonraki ilk iki yıl içerisinde gelişir. Canlı hayatında gelişmelerin sürdüğü kritik dönemler vardır. Kişi belli dönemlerde belli şeyleri daha kolay ve kalıcı şekilde öğrenir, bu zekanın gelişimi ile ilgilidir. Örneğin; iki yaşındaki bir çocuk soyut kavramları anlayıp tanımlayamazken gözle görüp elle tuttuğu şeyleri tanır, bilir ve tanımlar.

Çevre ve kalıtım zekayı etkileyen iki ana etmendir. Kalıtım ile gelen olumlu ya da olumsuz unsurlar sonraki öğrenmeleri etkiler. Çevre de bireyin zeka gelişiminde önemli rol oynar. Kültürel, sosyal, ekonomik çevre bireyin zeka gelişimini hızlandırabilir ya da yavaşlatabilir.

Beynin farklı alanlarda farklı kısımlarının daha çok çalıştığı kabul gören bir gerçektir. Bu alanda Howard Gardner isimli profesörün yaptığı “çoklu zeka kuramı”çalışması oldukça kabul görür. Çoklu zeka kuramına farklı zeka türleri vardır, her birey bu türlerle donatılmış olarak doğar, fakat zamanla bunların bazılarını geliştirip bazılarını kaybedebilir. Eşit çalışma ile tüm zeka türlerini geliştirmek de mümkündür. Çoklu zeka kuramına göre başlıca zeka türleri şöyledir: sözel- dilsel, mantıksal- matematiksel, görsel- kuramsal, bedensel- kinestetik, müziksel- ritmik, sosyal, içsel, doğacı zeka.

Sema Özbek