|
Sayfa 2 Toplam 6
ATLARIN HAYATI
Familyası: Atgiller (Equidae). Yaşadığı yerler: Evcilleri olduğu gibi, Amerikan
bozkırlarında “Mustang”ve Altay dağlarının her iki yanındaki açık arazilerde
“Prezevalski” denen yabani atlar sürüler halinde yaşar.
Özellikleri: Küçük başlı ve kısa kulaklıdır.
Yelesi ve kuyruk ucu uzun kıllıdır. Midilli atları koç iriliğindedir. Ömrü:
40-60 sene. Çeşitleri: En meşhuru Arap, İngiliz ve Midilli atıdır.
Tek tırnaklılar takımının, Atgiller familyasından bir memeli. Erkeğine aygır,
dişisine kısrak, yavrusuna tay, yumurtaları çıkarılmış, iğdiş
edilmiş olana da beygir denir. Hepsine genelde at adı verilir. Arabide
binek ve yük hayvanı olan ata; dabbe, matiyye, semend, tusen-i sütur denir. Cenk
atına da rahş denir. Hepsi otla beslenir. Geviş getirmezler. Memeleri kasık
bölgesinde arka ayaklarına yakındır. Üçüncü parmakları geniş bir tırnakla
çevrilmiş olup “ toynak” adını alır. Bunun üzerine basarak yürürler. İnsanlara
hizmet eden hayvanların en kabiliyetlisi ve kıymetlisidir. İnsanların, eski harp
meydanlarındaki yardımcısı, yük taşımada hizmetçisi, yarış, cirit, çit atlama ve
av sporlarında neşe ve zevk ortağıdır. Silah gürültüsüne ve bando sesine
rahatlıkla alışır.
|
 |
At, cesur ve atılgan olduğu gibi sahibine
son derece itaatkardır. Sahibi dilerse dolu dizgin, dörtnala koşar, isterse
aheste yürür, isterse durur. Her durumda sahibini memnun etmeye dikkat eder.
Yorgunluğa bakmaksızın kendini çatlatmak pahasına da olsa olanca gayret ve
kuvvetini itaat uğruna sarf eder. Bugün Amerikan bozkırlarında yaşayan Mustang
adıyle anılan vahşi atlar, İspanyolların Amerika’ya götürdükleri ehli atlardan
kaçanlardan yabanileşenlerdir. Az yiyecekle yetinip, her türlü iklim şartlarına
dayanırlar.
Tarpan adıyla anılan Avrupa yaban atının (E. caballus gmelini) 1876’dan beri
nesli tükendi. Bugün eski dünyada hala neslini devam ettiren yanlız bir yaban
atı vardır. Bu at Orta Asya Moğolistan’ının soğuk ve ıssız ovalarında yaşar.
Asya yaban atı veya Prezevalski dendiği gibi Moğolistan yaban atı da denir.
Altay dağlarının her iki yanında yaşar. Siyah kısa ve dik yeleleri ile, ağır ve
iri başları, küçük kulakları, uzun kıllı kuyrukları ile evcil atlardan farklılık
gösterirler. Renkleri kırmızımtrak kahverengi olup çekici bir görünüşleri
vardır. Burun kısımları beyazdır. Kışın kılları uzayarak soğuktan korunurlar.
Evcil atlar: Tahminen 4000 seneden beri insanlara
hizmet etmektedir. Bugünkü modern atların Asya yaban atından türediği
şüphelidir. Bazı zoologlar Avrupa yaban atından türediğini ileri sürmektedirler.
Evcilleştirilmiş atların birçok soyları vardır. Bugün küçük Midilli atları ile
Safkan Arap atlarının soy kütüğü kesin olarak bilinmemektedir.
Atlar 40-60 sene yaşar, bazı kısraklar 25 yaşına kadar doğurur. On bir ay gebe
kalır ve genellikle bir yavru doğururlar. Yavrunun gözleri açık olarak doğar ve
birkaç dakika sonra ayağa kalkarak annesini takibe başlar. Yük çekme ve taşıma
atları, kalın bacaklı, iri cüsselidir. Binek ve yarış atları ince uzun
bacaklıdır. Atlar arasında hased yok ise de, birbirlerine gıpta etmek huyları
vardır. Bu da yarışta, hendek ve çit atlamada kendini gösterir. Birbirlerine
imrenerek daha hızlı koşup öne geçmek isterler. Saatte 60-70 km hızla koşanları
vardır. Atların tüy renkleri çeşitli olup, renklerine göre çeşitli isimler
alırlar. En tanınmışları: Ak, akçıl, kır, al, alakı, geyik kırı, çil yeşil, al
pekmez köpüğü, doru, hurma dorusu vs.’dir.
Erkek eşek ile kısrak eşleştirilirse katır elde edilir. Aygır (erkek at) ile
dişi eşeğin birleşmesinden de barda denen katır çeşidi elde edilir. Her iki
melez de üremezler. Katır, bardadan daha dayanıklıdır.
Arap atı: Çok dayanıklı mükemmel bir binek ve yarış
atıdır. Arabistan’a geçen Orta Asya ve Anadolu Türk atlarından türemiştir.
İngiliz atlarından daha dayanıklı olup, 24-28 saat hiç su içmeden yol alabilir.
İngiliz atı: İyi bir binek ve yarış atıdır.
Özellikle yarış için yetiştirilir. Arab aygırı ile İngiliz yerli kısraklarının
çiftleştirilmesinden türetilmiş bir soydur. Arab atından daha uzun bacaklıdır.
Midilli atı: Küçük, sakin ve dayanıklı bir at
çeşididir. Keçi veya koç iriliğindedir. Çocuklar için iyi bir binek hayvanıdır.
Hafif gezinti arabalarına koşulduğu gibi maden ocaklarında da istifade edilir.
Shetland, İslanda ve Norveç midillileri meşhurdur.
At yetiştiriciliği: Asya, Avustralya ve
Amerika’daki geniş bozkırlarda hala vahşi at sürüleri yaşamaktadır. Evcil atlar
haralarda yetiştirilir. Ülkemizde ilk hara 1913’te Aziziye’de kuruldu.
Türkiye’nin ilk modern harası ise 1924’te açılan Karacabey harasıdır.
Atın evcilleşmesi: Przewalski' atı (Equus ferus
przewalskii)olarak tanınan Moğol kirtag, bu gün yaşayan tek vahşi attır.
|
 |
Safkan:
Sütünden kımız yapılır. Gücünden, etinden, derisinden faydalanılır.
Atların hamileliği 11 ay sürer.
Atların ilk doğduğu andaki bacak boylarının yetişkin olduklarındaki bacak
boylarına çok yakındır.
Bir at 3-4 yaş arası büyümesini tamamlar.
Bir atın ortalama yaşı 20-25 yıl arasıdır.
Dünyanın en uzun yaşayan atı 62 yaşında ölen İngiliz "Old Billy" dir.
350'nin üzerinde at türü vardır.
Atlar arasında en yaşlı anne 42 yaşında Canada' da doğuran bir attır.
Atlar en iyi sarı, turuncu ve kırmızıyı görürler.
Atlar, ayakları kırılınca neden öldürülüyor?
Atların kırılan ayakları tekrar kaynamaz. Yani iyileşmesi söz konusu değildir.
Doğal olarak daha fazla acı çekmemeleri için vurularak ya da iğne yapılarak
öldürülüyor.
Görüntüleme sayısı: 12027
|
Hayvanlar Alemi 
