Bulunduğunuz sayfa: Ana Sayfa > Dünya > Dünya’mız

Dünya’mız

- Bu Yazı 1 Yorum Aldı

Dünya’nın Yörüngesi

Dünya, Güneş çevresinde, hemen hemen daire biçiminde bir yörünge çizerek 365,25 günde dolanır. Onun bu yörünge üstünde kalmasını sağlayan Güneş’in çekim gücüdür. Bu iki cismi arasındaki ortalama uzaklık 149,6 milyon km’dir. En uzak noktasında ise 157 milyon km uzakta döner.

Dünya kendi ekseni çevresindeki dönüşünü 24 saatte tamamlar. Ekseni ile yörünge düzlem arasında 23,5 derecelik bir açı olduğu için, Dünya ‘nın Güneş çevresindeki dolanımı sırasında, yeryüzündeki herhangi bir noktanın Güneş’e göre konumu değişir. Bu da, Güneş ışınlarının farklı zamanlarda yeryüzüne farklı biçimde düşmesine neden . Eğer Kutbu. Güneş’e bakıyorsa Güneş Yarıküre’ye daha dik ışınlar yollar, o zaman yaz . karşılık kışın Kutbu öteki yöne baktığı için Güneş ışınları Yarıküre’ye dik gelmez; bu ışınlar daha geniş bir alana yayıldığı için de yeryüzünü daha az ısıtır. Güney Kutbu, Kutbu’nun tam karşısında olduğundan, Güney Yarıküre’de Yarıküre’deki durumun tam tersi yaşanır.

Güneş

Güneş ışınları eğer dünyaya dik vurursa 1 metre karelik bir alanı 1.360 Watt’lık bir güçle ısıtır. Yüzeyindeki 6.000 dereceye sıcaklığı yaratan akıl almaz enerji Güneş’in içinde üretilir.

Güneş, çapı 1,4 milyon km olan çok büyük bir gaz küresine . Çoğunlukla da evrende en sık rastlanan ve en hafif iki olan hidrojen ve helyumdan oluşur. Merkezinde ise 12 milyon dereceye kadar yükselen bir sıcaklık vardır ve buradaki basınç, yeryüzündeki basıncından 100 milyar kat daha çoktur. Bu koşullar hidrojenin helyuma dönüşmesine, bu da çok büyük miktarda enerjinin açığa çıkmasına yol açar.

Böylece Güneş bizim sistemimizde kendi kendine ışık veren tek cismidir. Gezegenler, Ay ve Dünya yalnız kendi üstlerine vuran Güneş ışıklarını yansıtırlar.

Dünya’nın Yapısı

Dünya’nın Ekvator’daki çapı 12.756 km’dir. Kutuplardaki çapı ise, kendi ekseni çevresinde dönerken tepeleri biraz içe çöktüğünden, 43 km daha azdır.
Yüzeyde kalınlığı 100 km’den daha az bir kabuğu olduğu düşünülmezse, Dünya’nın içi tümüyle eriyik maddeyle doludur. Bunun ortasında demir ve nikel bileşimlerinden oluşan, yaklaşık 6.000 km çapında bir çekirdek vardır. Onun üstünde silikat kayaçlarından bir katman bulunur. Katı kabuk kıtaların altında 60 km kalınlığa kadar ulaşırken, okyanusların altında 5 km’ye kadar iner.

Yerkabuğunun üstü altına sıkı sıkıya bağlı değildir; bunlar birbirlerine yavaş yavaş yaklaşıp uzaklaşan levhalar halindedir. Örneğin Güney Amerika ile Afrika yılda birkaç santimetrelik t hızla birbirinden uzaklaşır. Levhalar birbiri ile çarpışırsa büyük katlanmalar oluşur; biz sıradağlar deriz. Bunun bir örneği Güney Amerika’nın Büyük Okyanus kıyıları boyunca uzanan And Dağlarıdır.
Yeryüzünün biçimlenmesini önemli ölçüde aşınma, yani erozyon belirler. Su, buz ve rüzgârlar sürekli bir biçimde kayaları aşındırarak onlardan kopardıkları parçaları denizlere taşır.

Bu süreçte en önemli rolü atmosfer oynar. Atmosferin yüzde 77’si azot, yüzde 21’i de oksijendir. Geri kalan yüzde 2’lik bölümün yarısını su buharı, öteki yarısını da geriye kalan gazlar oluşturur. değişimlerinin hepsi atmosferin troposfer de denen ve aşağı yukarı 10 km kalınlığında olan en alt bölümünde . Bunun üstündeki stratosferde, yaklaşık 30 km yükseklikte bir ozon katmanı vardır. Bu katman yeryüzünü Güneş’in zararlı morötesi ışınlarından koruyan bir kalkan işlevi görür. 50 km’nin üstünde ise artık iyonosfer başlar; uzaydan Dünya’ya düşen göktaşları iyonosfere erişince sürtünmenin etkisiyle yanıp erir. Bu katman da son zamanlarda daha çok önemsenmektedir, çünkü uzaya fırlatılan uydular onun içine girdikleri zaman yanına tehlikesiyle karşılaşmaktadır.

Gaz ve Tozdan Doğan Dünya

Dünya’mız da Güneş sistemimiz gibi yaklaşık 5 milyar yıl önce oluşmaya başlamıştır. O zamanlar merkezinde Güneş’in bulunduğu bir gaz ve toz bulutu varmış. Bunun büyük bir bölümü Güneş’te, küçük bir bölümü de Güneş çevresinde dönen bir düzlem üstünde toplanmış. Burada önce çok sayıda küçük kütleler oluşmuş; bunlara gezegenimsi de denir. Bu parçalar birbirleriyle çarpışarak zamanla daha büyük kütlelere dönüşmüşler. Çarpışmaların şiddeti nedeniyle oluşan, özellikle de radyoaktif elementlerin ısınmasıyla açığa çıkan enerji, bu ilkel gezegenlerin aşırı ısınıp erimesine yol açmış. Dünya bugün de ince kabuğunun altında hâlâ bu eriyiği saklıyor. Yüzeye çıkan gazlar da atmosferi oluşturmuş. Yüzeyin yavaş yavaş soğuması kabuğun katılaşmasını sağlamış. Atmosferde bulunan su buharı yağmur olarak bu kabuğun üstüne düşmüş ve ilk okyanuslar ortaya çıkmış. Okyanusların içinde yaklaşık 4 milyar yıl kadar önce ilk yaşam belirtileri görülmeye başlamış. Ilk canlıların, bugünkü yaşam için gerekli olan oksijenin biriktirilmesine yardım ettiği sanılıyor.

Dünya’nın Çekirdeği

Katı yerkürenin çapı ortalama 6.371 km’dir. Yaklaşık 2.900 km derinde bir sınır bölgesi, bir süreksizlik bulunur. Bunu deprem dalgalarının yalnızca bir bölümünün geri yansımasından anlıyoruz. Burası katıdan sıvıya geçiş bölgesidir. Daha iç bölgelerin, yani çekirdeğin, yaklaşık 10 g/cm3 gibi çok yüksek bir yoğunluğu vardır. Ancak demir içeren göktaşları buradaki sıcaklık ve basınç koşulları altında oluşana bir yoğunluğa ulaşabilir. Bu nedenle bugün, çekirdeğin daha çok demir ve nikelden oluştuğu varsayılıyor. Daha az benimsenen bir düşünce ise çekirdeğin de kabukta bulunan elementlerle aynı karışımda, yalnız daha yoğun olduğudur. Daha içte, yaklaşık 5.150 m derinde yeni bir sınır bölgesi daha vardır. Bu da oradan sonraki bölümün fiziksel özelliklerinin daha farklı olduğunu gösterir. Büyük bir olasılıkla burası katıdır. 3.500 km’lik bir çapı olan çekirdeğin 175 milyar km3’lük bir hacmi vardır. Yani yerkürenin yaklaşık yüzde 16’sını oluşturur. karşılık ağırlığı, toplam ağırlığın yüzde 32’si kadardır. Yüzeyindeki elektrik akımlarının da, Dünya’nın magnetik alanının oluşmasına yol açtığı düşünülmektedir.

Doğu Yarıküre Haritasını görmek için tıklayın.

Batı Yarıküre Haritasını görmek için tıklayın.

Konu İçeriği:

İlginizi çekebilecek diğer yazılar:

“Dünya’mız” konusuna 1 yorum yapıldı.

1
Yazan: fatime
Tarih: 26 Mart 2012 - 19:19

istediğim şeyi buldum teşekkürler

Yorum Yaz

- Lütfen yorumunuzun yazının konusu ile alakalı olmasına dikkat ediniz.
- Kişisel hakaret, küfür ve reklam içeren yorumlar yayınlanmayacaktır.
- Bu sayfalarda yayınlanan yorumların hepsi okuyucuların kendilerine ait görüşleridir. Yazılan yorumlardan DenizTopu.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

İsim:

Mail:

Yorum:

icon_wink.gif icon_neutral.gif icon_mad.gif icon_twisted.gif icon_smile.gif icon_eek.gif icon_sad.gif icon_rolleyes.gif icon_razz.gif icon_redface.gif icon_surprised.gif icon_mrgreen.gif icon_lol.gif icon_idea.gif icon_biggrin.gif icon_evil.gif icon_cry.gif icon_cool.gif icon_arrow.gif icon_confused.gif icon_question.gif icon_exclaim.gif 

DünyaSayfa Başına Dön